Yıl:2022   Sayı: 25   Alan: Mimarlık  

Fulay UYSAL BİLGE
İDEOLOJİ – MİMARLIK İLİŞKİSİ: NAZİ MİMARLIĞI
 
Hitler Almanyası, II. Dünya Savaşı öncesinde ve savaş sırasında dünya tarihindeki en etkili siyasi güç faaliyetlerine sahne olmuştur. 1930’ların başında Almanya’nın siyasi ve ekonomik yönden çökmüş bir duruma girmiş olması, Hitlerin atağa geçmesini sağlamıştır. Yeni bir politik duruşu arkasına alan bu yapılanma kendi meşruiyetini ve ideolojisini propaganda çalışmaları ile sağlamıştır. Naziler kurmakta oldukları yeni düzeni desteklemek için mimarlığın söz konusu toplumsal gücünü araç olarak kullanmışlardır. Amaç: Bu çalışmada; Nazi ideolojisini temel alma amaçlı planlanan kent ve tasarlanan binaların şekillenmesi ve biçimlenmesindeki etkilerin sorgulanması amaçlanmaktadır. Yöntem: Makalede, ideoloji ve propaganda kavramları ele alınmıştır. Hitler döneminde uygulanan propaganda yöntemleri kısaca açıklanmıştır. İdeoloji ve mimarlık ilişkisi üzerinden, ideolojinin Nazi mimarlığındaki yansımaları ortaya çıkartılmıştır. Hitler’in mimari tercihlerinin ideoloji ile ilişkisi değerlendirilerek, propaganda aracı olarak nasıl ele alındığı ortaya koyulmuştur. Bulgular: Nazi mimarlığının şekillenmesinde Hitler’in ideolojisinin etkilerinin, Avrupa tipolojisi ve morfolojisi üzerine kurulan bağımsız bir nasyonal sosyalizm ve klasisizm stiline sahip olduğu saptanmıştır. Nazi Almanya’sında kullanılan anıtsal mimarinin mimarlık tarihindeki stillerle ilişkisi ortaya çıkartılmıştır. Hitler’in mimari tercihlerini tek bir başlık altında sınıflandırmak ve Üçüncü Reich’in resmi bir mimari tarzı olduğunu söylemek imkânsız olsa da, neoklasik temel üzerine kurulan Nazi Mimarlığı’nın bu çerçeve etrafında geliştirildiği ve değiştirildiği tespit edilmiştir. Tartışma ve Sonuç: Mimarlığın gelişebilmesi için baskıcı ortamdansa, yenilikçi, özgür ve yaratıcı bir ortama ihtiyacı bulunmaktadır. Siyasetin mimarlığa müdahale etmek yerine destekleyici olması gerekmektedir. Tarihselci arayışların, taklit yerine yaratıcılıkla beslenmesi, mimarlığın ileriye doğru gitmesini sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler: İdeololoji, Propaganda, Totalitarizm, Nazi Mimarlığı

Doi: 10.17365/TMD.2022.TURKEY.25.05

IDEOLOGY – ARCHITECTURE RELATIONSHIP: NAZI ARCHITECTURE
 
Hitler’s Germany witnessed the most influential political power activities in world history before and during the Second World War. Germany’s collapse both politically and economically in the early 1930s enabled Hitler to take action. This structure, which relied on the new political stance behind it, has ensured its legitimacy and ideology with propaganda works. Nazis used the social power of architecture as a tool to support the new order that they were establishing. Aim: This study aims to investigate the effects on the forming and shaping of the city and the designed buildings, planned according to the Nazi ideology fundamentals. Method: In the article, concepts of ideology and propaganda are discussed. The propaganda methods used during the Hitler period are briefly explained. Through the relationship between ideology and architecture, the reflections of ideology on Nazi architecture have been determined. By evaluating the relationship of Hitler's architectural preferences with ideology, it was determined how it was treated as a propaganda tool. Findings: It was determined that the effects of Hitler's ideology on the shaping of Nazi architecture had an independent style of national socialism and classicism established on European typology and morphology. The relationship between the monumental architecture utilized in Nazi Germany and the styles in the history of architecture was detected. Although it is impossible to classify Hitler's architectural preferences under a single title and to say that the Third Reich has an official architectural style, it was determined that Nazi Architecture, founded on the neoclassical basis, was developed and changed around this framework. Conclusion: For architecture to thrive, it needs an innovative, unrestricted and creative environment rather than a repressive one. Politics is expected to be supportive rather than conflicting with architecture. Instead of imitation, supporting historical searches with creativity will develop architecture.

Keywords: Ideology, Propaganda, Totalitarianism, Nazi Architecture

Doi: 10.17365/TMD.2022.TURKEY.25.05

Tam Metin