Yıl:2017   Sayı: 12   Alan: Mimarlık  

Zeynep TARÇIN TURGAY, Alper ÜNLÜ
YERE BAĞLILIK İLE MEKAN İLİŞKİSİNİN BİNA ÖLÇEĞİNDE İRDELENMESİ: İSTANBUL ERKEK LİSESİ ÖRNEĞİ
 
Amaç: Bu çalışma mekansal niteliklerin mekanların yere bağlılık bağlamında hatırlanması üzerindeki etkisini araştırmak amacıyla 77 adet 23-75 yaş arası İstanbul Erkek Lisesi mezunu ile yapılmıştır. Yöntem: Katılımcılar ile bireysel görüşmeler yapılarak duyuşsal ve sosyal bağlılık üzerinden hatırladıkları yerler sorulmuş; eğitim binasının mekansal bileşenlerinin işlevsel, imgesel kategorileri tanımlanmış, sentaktik erişilebilirlik ve görülebilirlik değerleri hesaplanmıştır. Mekanların duyuşsal/sosyal bağlılık üzerinden hatırlanma sayıları ile sentaktik değerleri arasındaki ilişki korelasyon testleri, işlevsel ve imgesel kategorilerin duyuşsal/sosyal bağlılık üzerinden hatırlanma sayılarının dağılımı çapraz tablolar ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Sosyal bağlılık bağlamında hatırlanma ile sentaktik erişilebilirlik/görülebilirlik değerleri arasında anlamlı ve pozitif yönlü ilişki görülmüştür (p < 0.05). Duyuşsal bağlılık bağlamında hatırlanma ile sentaktik erişilebilirlik/görülebilirlik değerleri arasında anlamlı bir ilişki görülememiştir (p > 0.05). Duyuşsal bağlılık bağlamında odak noktaları kategorisindeki dolaşım mekanları (%26) ve destek mekanları (%13) ile bölgeler kategorisindeki derslikler (%14); sosyal bağlılık bağlamında bölgeler kategorisindeki derslikler (%22) ve açık mekanlar (%21) ile odak noktaları kategorisindeki açık mekanlar (%16) ve destek mekanları (%14) hatırlanmıştır. Sonuç: İşlevsel nitelikler mekanların sosyal karakterini, deneyimlenme şeklini, mimari bileşenlerinin fiziksel özelliklerini ve bunlara bağımlı olan imgesel/sentaktik niteliklerini tanımlamaları nedeniyle hatırlanmayı en çok etkileyen faktörler olmuştur. Mekanın öne çıkan görsel/biçimsel özelliklerince tanımlanan imgesel niteliklerin duyuşsal bağlılık, mekanın geometrisi ve konfigürasyonu üzerinden tanımlanan sentaktik niteliklerin ise sosyal bağlılık üzerinde etkili oldukları görülmüştür. Çalışmanın sonuçları bağlamında yer-insan ilişkilerinin farklı boyutlarının farklı mekansal nitelikler ile ilişkilenmesi ve sentaktik niteliklerin bu kapsamda değerlendirilebilmesi önemli bulgulardır. Bu bulgular ayrıca yer-insan ilişkilerinin diğer bileşenlerini farklı yöntemler ile irdeleyen araştırmaların gerekliliğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler: Yere Bağlılık, Sosyal Bağlılık, Duyuşsal Bağlılık, Mimarlık, Mekan Dizimi

Doi: 10.17365/TMD.2017.3.2

ANALYZING THE RELATION OF PLACE ATTACHMENT WITH SPACE IN BUILDING SCALE: ISTANBUL HIGH SCHOOL CASE
 
Aim: This study analyses effects of spatial characteristics on recalling a space through place attachment and conducted with 77 İstanbul High School graduates. Method: Participants were asked to write places they recalled through their affective and social attachments; and the recalled school building was analyzed according to imageability categories, functional categories and syntactic measures. Relations of recalling through affective/social attachment with (1) syntactic characteristics were searched through correlation tests, and with (2) functional/imageability characteristics were searched through categories’ recall counts and crosstabs. Results: Syntactic values and social recalling have positive significant correlation (p < 0.05); and syntactic values and affective recalling did not show any correlation (p > 0.05). Through affective attachment, circulation and service spaces in nodes (%26, %13) and classrooms in districts (%14); through social attachment, classrooms and open spaces in districts (%22, %21) and open spaces and service spaces (%16, %14) in nodes are recalled. Conclusion: Functional characteristics are regarded as the strongest factor on recalling depending on their preliminary effects over syntactic and imageability characteristics of spaces. Imageability characteristics defined by visual/morphological properties of spaces were effective on affective attachment; and syntactic characteristics defined by morphology and configuration of spaces were effective on social attachment. The findings present that different types of spatial characteristics were related to different dimensions of human-place relations and syntactic characteristics can be evaluated in this context. These findings also indicate the requisite of further studies searching the other components of human-place relations with different methods.

Keywords: Place Attachment, Social Attachment, Affective Attachment, Architecture, Space Syntax

Doi: 10.17365/TMD.2017.3.2

Tam Metin