Yıl:2018   Sayı: 13   Alan: Mimarlık  

Gülhan BENLİ, Derya GÜLEÇ ÖZER
KENT KİMLİĞİNİN TANIMLANMASINDA KÜLTÜR ENVANTERİNİN ROLÜ: BİTLİS SİVİL MİMARİSİ
 
Amaç: Kentlerin sahip olduğu kültürel, sosyal ve doğal değerler, kent kimliğinin şekillenmesinde önemli bileşenlerdir. Kent kimliği, bir kenti diğerlerinden ayıran özellikler bütünü olarak özetlenebilir ve birçok bileşenin bir araya gelmesiyle oluşur. Kent kimliğinin sürdürülebilir olmasında ise, geçmişinden gelen özgün somut ve somut olmayan değerlerin korunabilir olması büyük önem taşır. Kentin farklı dönemlerine tanıklık etmiş önemli yapılar yada yapı grupları, kentlilerin yaşantısının bir parçası olarak yaşamlarında öncelikli konumda yer alır. Bu nedenle bir kentte, o kentin özgün kimliğine katkısı olan ve ait olduğu döneme ilişkin kayda değer mimari ve yaşamsal özellikler taşıyan yapıların korunması, kültürel sürekliliğin sağlanmasında ve kentin kimliğinin oluşumunda ve geleceğe taşınmasında son derece önemli rol oynar. Kentlerimizin sahip olduğu tarihi, estetik ve sanatsal özellikleri ile zaman içinde oluşan mimari ve mahalli kimlikler, planlama politikalarıyla oluşturulan dönüşüm ve kentsel yenileme plan ve projelerinde temel alınmalıdır. Yöntem: Bu çalışma kapsamında, Bitlis il merkezinde yer alan geleneksel sivil mimari dokuya ait 1985-89 yılları arasında yapılan envanter çalışması incelenmiş, önceki yıllara ait plan kararları araştırılmış, eksiklikler tespit edilmiştir. Bulgular: Bitlis il merkezinde yer alan ve kentin özgün mimari kimliğini yansıtan, Atatürk, Zeydan ve Müştakbaba mahallelerindeki 70 adet tescilli sivil mimarlık örneği yapı yerinde incelenmiş ve güncel durumu tespit edilmiştir. Envanter çalışmalarına ek olarak belgeleme ve rölöve çalışmalarının da yapılması gerekliliği, plan çalışmalarının uygulanmadığı durumlarda ortaya çıkabilecek kentsel bozulmalara örnek olabilecek tespitler yapılmıştır. Sonuç: Çalışma örneği olarak seçilen 70 adet yapının son 25 yıldaki değişimin incelenmesi ve sonuçlardan yola çıkarak, bölgede yapılacak planlama çalışmalarına rehber olabilecek ve kente kimliğini kazandıran geleneksel mimari mirasın genel özelliklerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Özellikle kentsel sit ilan edilmemiş Atatürk mahallesindeki nitelikli tarihi yapılar göz önüne alındığında, bu bölgenin de kentsel sit olarak değerlendirilmesi sonucu ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Kent kimliği, Envanter, Kentsel Yenileme, Mimari Miras, Bitlis

Doi: 10.17365/TMD.2018.1.3

THE ROLE OF CULTURAL INVENTORY IN DEFINITION OF URBAN IDENTITY: BITLIS CIVIL ARCHITECTURE
 
Aim: Cultural, social and natural values that cities have, shape urban identity. It is of great importance that these original physical and intangible values from the past is preserved , so thatthis identity remains sustainable. Buildings and historical sites that have witnessed the different periods of the city, take priority in their lives as part of the urban life. The historical, aesthetic and artistic characteristics that our cities have and the architectural and local identities that have formed over time should be taken as basis in the transformation and urban renewal plans and projects formed by the state-determined planning policies. In this respect, documentation of building inventories have vital importance in preservation of the city of Bitlis. Method: Within this study, the inventory study of Bitlis civil architecture that was made between 1987-89, have been reexamined and the weaknesses have been determined. Results: Within the scope of this study, inventories of the 70 historical houses in Atatürk, Zeydan and Müştakbaba districts, have been updated.In addition to inventory studies, the necessity of documentation and surveys has also been established, and there have been determinations that could be examples of urban degradation that could occur in cases where planimetic studies were not applied. Conclusion: It is aimed to introduce the general characteristics of the traditional architectural heritage which can guide the planning studies to be done in the region and regain the identity of the city by examining the change in the last 25 years. Especially considering the qualified historical buildings in the Atatürk district that has not been declared as an urban protection site, the result of evaluating this region as an urban protection site has been revealed.

Keywords: Urban Identity, Inventory, Urban Renewal, Architectural Heritage, Bitlis

Doi: 10.17365/TMD.2018.1.3

Tam Metin