Yıl:2019   Sayı: 17   Alan: Mimarlık  

Çiğdem MERİÇ CEVAHİR, M. Bilal BAĞBANCI
ANADOLU VE BALKANLAR’DA BULUNAN TARİHİ TAŞ KÖPRÜLERİN YAPIM TEKNİKLERİ VE MALZEME KULLANIMI AÇISINDAN İNCELENMESİ
 
Amaç: Tarihi köprüler, hem özgün yapım teknikleri, hem de kültürel miras açısından önemlidir. Tarihi köprülerin uzun yıllar yaşatılmaları gerekir. Bu nedenle kullanılan malzeme ve yapım tekniklerinin bilinmesi köprü onarımlarının doğru bir şekilde yapılmasını sağlayacaktır. Bu çalışma ile Anadolu ve Balkanlar’da Roma döneminden Osmanlı döneminin sonuna kadar inşa edilmiş olan köprüler karşılaştırmalı olarak araştırılmıştır. Elde edilen verilerin koruma uygulamalarına kaynak oluşturmaları amaçlanmıştır. Yöntem: Bu çalışmada, konuyla ilgili makaleler, kitaplar ve arşivlerden yararlanılmıştır. Roma döneminden Osmanlı döneminin sonuna kadar köprülerin tarihsel süreçleri, geçirdikleri değişimler, kullanılan malzeme özellikleri, yapım teknikleri ve strüktürel durumları araştırılmıştır. Bulgular: Köprülerde her dönemin kendine özgü özellikleri olduğu tespit edilmiştir. Roma dönemi köprü yapımında kullanılan ahşap kazık sistemi ve demir bağlantı elemanlarının kullanımı Selçuklu ve Osmanlı dönemi köprülerinde de görülmektedir. Ayrıca yakın dönem köprülerinde hem taş boyutlarının küçüldüğü; hem de taş işçiliklerinin azaldığı görülmüştür. Sonuç: Roma döneminden Osmanlı döneminin sonuna kadar tarihi taş köprülerin yapım teknikleri ve malzeme özellikleri incelenmiştir. Yapılan araştırmalar köprülerin yapımında rasyonel çözümlerin uygulanılması sebebiyle köprülerin günümüze kadar gelebildiklerini göstermiştir. Ahşap malzeme kullanımı ve ayrıca ağırlık yüklemeleri sonucunda kayma gerilmelerinin azaltılmış olması da deprem etkilerine karşı olumlu katkılar sağlamıştır. Demir eleman kullanımı kemerler ve temellerin sağlam kalmalarını sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler: Ulaşım Yapıları, Yığma Yapılar, Yapım Sistemi

Doi: 10.17365/TMD.2019.2.4

THE INVESTIGATION OF CONSTRUCTION TECHNIQUES AND MATERIAL USAGE OF HISTORICAL STONE BRIDGES IN ANATOLIA AND BALKANS
 
Aim: Historical bridges are important because of their construction techniques and historical heritage. Historical bridges must remain intact for many years. Therefore, material properties and construction techniques have to be known for their correct restorations. In this study, the bridges built between the Roman period and the end of the Ottoman period in Anatolia and the Balkans were investigated comparatively. The data obtained from this study is intended to provide a source for conservation applications. Method: In this study, related articles, books and archives were used. The stone bridges from the Roman period till the end of the Ottoman period are investigated in terms of their historical developments, alterations, material usages, construction techniques and structural properties. Findings: It has been determined that every period has specific characteristics. The timber pile system used in the construction of the Roman bridge and the use of iron clamps are also seen in the Seljuk and Ottoman bridges. In addition, it was observed that as you get closer to the present day both stone size decreased and workmanship's cares goes down. Conclusion: The construction techniques and materials were investigated from the Roman period till the end of the Ottoman period. Researches have shown that bridges have survived to the present day due to the application of rational solutions in the construction of bridges. The use of timber in bridge constructions and the reduction of shear stresses caused by weight loads also contributed positively to the effects of earthquakes. The use of iron elements ensures that the arches and foundations remain intact.

Keywords: Transportation Structures, Masonry Structures, Structural System

Doi: 10.17365/TMD.2019.2.4

Tam Metin